Đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030

Ngày 22/9, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức phiên họp mở rộng thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030. Đồng chí Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội chủ trì phiên họp. Tham dự có đại diện các bộ, ngành Trung ương gồm: Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Báo cáo tại phiên họp, Đại tá Nguyễn Văn Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) cho biết, công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Chương trình được thực hiện quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Bộ Công an đã phát huy vai trò Cơ quan Thường trực Chương trình, thường xuyên hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu và giải ngân nguồn vốn.

Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy được triển khai quyết liệt, tập trung phát hiện, triệt phá các đường dây, tổ chức tội phạm ngay từ sớm, từ xa. Qua đó, hầu hết các chỉ tiêu về giảm cung ma túy đạt và vượt kế hoạch; tình trạng sản xuất ma túy tổng hợp, trồng cây có chứa chất ma túy trong nước cơ bản được kiểm soát, ngăn chặn; tốc độ gia tăng người nghiện ma túy được kiềm chế.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy tiếp tục được đổi mới về nội dung, hình thức, chú trọng trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng phòng, chống ma túy cho người dân. Công tác cai nghiện có nhiều chuyển biến; số cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện ngày càng tăng. Các chính sách hỗ trợ vốn, tạo việc làm cho người sau cai nghiện từng bước được triển khai.

Phong trào xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy được đẩy mạnh, góp phần tạo chuyển biến trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy ngay từ cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng tỉnh, thành phố không ma túy trên phạm vi cả nước.

Trong 8 tháng năm 2026, đối với 9 nhóm chỉ tiêu chủ yếu do Quốc hội giao tại Nghị quyết số 163/2024/QH15, có 4 nhóm chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, đạt trên 67% chỉ tiêu cả năm; 5 nhóm chỉ tiêu còn lại đạt một phần.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, Bộ Công an, các bộ, ngành và địa phương trong việc xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức triển khai Chương trình, nhất là trong bối cảnh tình hình tội phạm, tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp cả trên không gian mạng và ngoài xã hội.

Đối với việc triển khai thí điểm tại 3 tỉnh Điện Biên, Nghệ An và Tây Ninh, Thường trực Ủy ban đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của các địa phương. Các tỉnh đã cụ thể hóa mục tiêu, xây dựng chỉ tiêu cao hơn mức bình quân chung cả nước; các mô hình thí điểm bước đầu cho thấy hiệu quả trong đấu tranh với tội phạm ma túy trên tuyến biên giới, cửa khẩu và không gian mạng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Chương trình vẫn còn một số khó khăn, hạn chế. Đáng chú ý, tiến độ giải ngân vốn còn thấp; mới có 19/34 địa phương tổ chức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, đạt 55,9% so với mục tiêu 70%. Tỷ lệ truyền thông phòng, chống ma túy trong trường học và tại các khu công nghiệp lần lượt đạt 13,2% và 4,6%.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Công an và ngành Y tế chưa được thực hiện đồng bộ; công tác phối hợp kiểm soát tiền chất, hóa chất giữa các bộ, ngành còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý trước khối lượng hóa chất nhập khẩu thực tế.

Tại phiên họp, các đại biểu tập trung phân tích những khó khăn, vướng mắc, đề xuất giải pháp tháo gỡ nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn trong những tháng cuối năm 2026, nhất là vốn đầu tư phát triển và các dự án ứng dụng công nghệ thông tin hiện chưa giải ngân. Đồng thời, đề nghị làm rõ nguyên nhân số vụ án ma túy tăng 6.449 vụ, số bị cáo tăng 15.162 người so với cùng kỳ năm 2025; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và công tác cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ nhiệm vụ quản lý nhà nước thường xuyên với những nhiệm vụ mang tính đặc thù của Chương trình mục tiêu quốc gia, qua đó tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả ba mục tiêu trọng tâm: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.

Phát biểu kết luận phiên họp, đồng chí Trần Thị Thanh Lam ghi nhận những kết quả bước đầu trong triển khai Chương trình; đồng thời đề nghị Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện Báo cáo của Chính phủ, làm rõ hơn tác động, hiệu quả và sức lan tỏa của Chương trình đối với nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội.

Đồng chí cũng đề nghị chủ động dự báo sát tình hình, xây dựng các giải pháp chiến lược, lâu dài nhằm ứng phó hiệu quả với diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy, nhất là trên các tuyến biên giới, đường biển và đường hàng không.