Để cụ thể hóa Sắc lệnh mang tính nền tảng này, ngày 18/4/1946, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ban hành Nghị định số 121/NĐ quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Việt Nam Công an vụ. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của Nhà nước quy định về tổ chức, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát trị an – tiền thân của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ngày nay. Do đó, sự kiện ngày 18/4/1946 chính là mốc son lịch sử đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự hình thành và ra đời của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH. Nhằm ghi nhận và tôn vinh bề dày lịch sử vẻ vang đó, ngày 17/6/2005, Bộ Công an đã ký Quyết định số 2067/2005/QĐ-BCA(C11) chính thức công nhận ngày 18/4/1946 là Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH.
Tại Lai Châu, Tháng 01/1953 Ban cán sự Đảng ủy Lai Châu đã Quyết định thành lập Ty Công an Lai Châu và cử đồng chí Trần Quốc Mạnh phó ban cán sự Đảng kiêm Trưởng Ty Công an Lai Châu, từ đó một số phòng ban nghiệp vụ được hình thành trong đó có Phòng Cảnh sát Quản lý trị an (nay là phòng Cảnh sát QLHC về TTXH) và giao cho Đ/c Phạm Thịnh phụ trách chung.
Năm 2004, khi mới thành lập, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thách thức biên chế Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH gồm có 06 đồng chí, do đồng chí Trung tá Nghiêm Xuân Thành làm Trưởng phòng. Lượng lượng QLHC về TTXH đã chủ động tham mưu nhiều chủ trương, giải pháp tiến hành tổng thể các biện pháp công tác QLHC về TTXH như: Tổng rà soát nhân hộ, khẩu; rà soát vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; kiểm soát chặt chẽ ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về ANTT; giải quyết các thủ tục hành chính đặc biệt là khắc con dấu cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh mới được thành lập đi vào hoạt động....
Sau 22 năm chia tách, thành lập đến nay Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH không ngừng lớn mạnh, đã tham mưu thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước về ANTT góp phần đảm bảo An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn:
- Trong công tác quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ: Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã tham mưu trình UBND tỉnh ban hành Chỉ thị tăng cường thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; các kế hoạch tổng kiểm tra, mở đợt cao điểm vận động toàn dân giao nộp và đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, nhất là số vũ khí tự chế còn tồn đọng trong đồng bào dân tộc thiểu số. Sau nhiều năm triển khai thực hiện đã thu hồi hàng chục nghìn khẩu sung tự chế các loại; phát hiện đấu tranh hàng trăm vụ việc có liên quan góp phần quan trọng trong đảm bảo ANTT tại các địa bàn cơ sở.
- Trên lĩnh vực đăng ký, quản lý cư trú; cấp, quản lý CCCD: Triển khai thực hiện có hiệu quả Luật cư trú trên địa bàn toàn tỉnh; tăng cường kiểm tra nắm tình hình và xử lý vi phạm liên quan đến cư trú; tham mưu triển khai quyết liệt, đồng bộ hai Dự án xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Dự án sản xuất, cấp, quản lý căn cước công dân. Trong đó, nhiệm vụ thu thập, cập nhật thông tin dân cư trong triển khai Đề án 896 của Thủ tướng Chính phủ và cấp Căn cước công dân, là hai nhiệm vụ then chốt, quan trọng nhằm thu thập dữ liệu công dân để hình thành cơ sở dữ liệu dân cư. Thực hiện mệnh lệnh của Bộ trưởng Bộ Công an về mở “Chiến dịch” cao điểm cấp CCCD. Với tinh thần quyết tâm và trách nhiệm, nỗ lực cao nhất phòng Cảnh sát QLHC về TTXH đã tham mưu tập trung tối đa mọi nguồn nhân lực, tăng cường cán bộ phục vụ công tác cấp CCCD trên địa bàn toàn tỉnh. Đến 01/7/2021, đã cùng với lực lượng Công an của cả nước hoàn thành cấp 50 triệu thẻ CCCD cho công dân. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được từ 02 dự án, giai đoạn từ 2020 đến nay lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH từ cấp tỉnh đến cơ sở thường xuyên làm sạch đảm bảo dữ liệu dân cư luôn “đúng, đủ, sạch, sống”đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ kết nối chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với các dữ liệu chuyên ngành phục vụ cải cách hành chính và đấu tranh phòng chống tội phạm. Đặc biệt, trước yêu cầu nhiệm vụ đảm bảo ANTT trong tình hình mới, yêu cầu quản lý Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm thực hiện quyền con người, quyền công dân và chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư, ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ chuyển đổi số quốc gia; lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đang tiếp tục tập trung quyết liệt thực hiện Đề án 06 của Chính phủ. Đây là những dự án, Đề án có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, thay đổi phương thức làm việc từ thủ công sang hiện đại; góp phần làm thay đổi xã hội, mở ra trang sử mới cho lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH. Trong đó, Đề án 06 có vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng hết sức to lớn, là nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng cho công tác quản lý hành chính Nhà nước theo hướng hiện đại, góp phần phát triển Chính quyền điện tử, Chính quyền số, xã hội số và kinh tế số.
- Ngoài ra, trên các lĩnh vực quản lý ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về ANTT; quản lý con dấu; hướng dẫn công tác Cảnh sát khu vực, công tác Cảnh sát trật tự, Cảnh sát 113, tàng thư căn cước công dân cũng có nhiều những bước chuyển biến quan trọng: Đã chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang hiện đại, tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính trên cổng dịch vụ công trực tuyến; ứng dụng nhiều phần mềm quản lý trên các lĩnh vực; chuyển đổi thực hiện báo cáo giấy sang báo cáo điện tử giúp các mặt công tác Cảnh QLHC được thực hiện một cách nhanh chóng, thuận tiện và đạt kết quả cao.
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Bộ Công an, Công an tỉnh, Cấp ủy, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể trong và ngoài ngành lực lượng Công an, sự thương yêu, giúp đỡ, đùm bọc của Nhân dân. Lực lượng CS QLHC về TTXH luôn khắc phục khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong từng giai đoạn lịch sử, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ ANTQ, bảo đảm TTATXH.
Ghi nhận những thành tích, đóng góp to lớn, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH, Công an tỉnh Lai Châu đã được Lãnh đạo Bộ Công an, UBND tỉnh, các ban, ngành, đoàn thể trong tỉnh, Công an tỉnh tặng nhiều phần thưởng cao quý: 08 Huân chương chiến công các loại; 06 Bằng khen của Bộ Công an; 24 Bằng khen của UBND tỉnh; 04 Bằng khen của Tổng cục Cảnh sát. Năm 2024, đơn vi được Bộ Công an tặng “Cờ thi đua xuất sắc”; nhiều năm được công nhận “Đơn vị Quyết thắng”. Hàng năm Đảng bộ đạt danh hiệu “Đảng bộ trong sạch vững mạnh”.
Tự hào và phát huy truyền thống vẻ vang của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH, toàn thể cán bộ, chiến sĩ lực lượng QLHC về TTXH nguyện đoàn kết một lòng cùng với các lực lượng khác trong toàn lực lượng CAND quyết tâm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần xây dựng lực lượng CAND nói chung, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
