Bảo vệ trẻ em và nhóm yếu thế trên môi trường số

Thứ ba - 15/09/2026 04:30 Tác giả: Sểnh Củi

Sự bùng nổ của mạng xã hội như TikTok, Facebook, YouTube mở ra kho tàng tri thức khổng lồ nhưng cũng là nơi ẩn nấp của nhiều loại tội phạm công nghệ cao. Trẻ em dễ dàng trở thành nạn nhân của nạn bắt nạt trực tuyến, các nội dung độc hại, bạo lực hoặc các hành vi dụ dỗ, xâm hại tình dục qua mạng.

Bên cạnh đó, các nhóm yếu thế khác như người cao tuổi, người khuyết tật hay đồng bào vùng sâu vùng xa cũng liên tục đối mặt với vấn nạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tin giả (fake news) và định kiến giới, phân biệt đối xử trên không gian mạng. Do hạn chế về khả năng nhận diện công nghệ, họ dễ dàng bị thao túng tâm lý và chịu tổn thương sâu sắc cả về tinh thần lẫn vật chất.

Để xây dựng một không gian mạng an toàn, mỗi cá nhân thuộc nhóm yếu thế và trẻ em cần được hướng dẫn thực hiện quy tắc "3 KHÔNG - 3 NÊN":

Quy tắc	Hành động cụ thể
✖ KHÔNG chia sẻ	Không đăng tải thông tin cá nhân nhạy cảm (số CCCD, địa chỉ nhà, trường lớp, tài khoản ngân hàng, hình ảnh riêng tư).
✖ KHÔNG kết bạn tùy tiện	Không chấp nhận lời mời kết bạn từ người lạ; không gặp gỡ trực tiếp những người chỉ quen biết qua mạng nếu không có người bảo hộ đi cùng.
✖ KHÔNG bấm vào link lạ	Từ chối truy cập các đường liên kết lạ, các phần mềm bẻ khóa, hoặc tin nhắn trúng thưởng không rõ nguồn gốc.
✔ NÊN bảo mật tài khoản	Sử dụng mật khẩu mạnh (gồm chữ hoa, chữ thường, số, ký tự đặc biệt) và kích hoạt tính năng xác thực 2 lớp (2FA).
✔ NÊN chia sẻ tâm sự	Khi gặp các tình huống bị đe dọa, tống tiền hoặc bắt nạt trên mạng, hãy lập tức thông báo cho cha mẹ, thầy cô hoặc người thân đáng tin cậy.
✔ NÊN kiểm chứng	Luôn đặt câu hỏi trước các thông tin giật gân; chỉ đọc và chia sẻ tin tức từ các nguồn báo chí chính thống.

Bảo vệ trẻ em và nhóm yếu thế trên không gian mạng là nghĩa vụ chung của toàn xã hội, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ nhiều phía:

Gia đình và nhà trường: Cha mẹ cần làm bạn cùng con trên môi trường số, chủ động cài đặt các công cụ chặn lọc nội dung độc hại. Nhà trường cần lồng ghép các tiết học kỹ năng số và an toàn thông tin vào chương trình giáo dục chính khóa.

Cộng đồng và doanh nghiệp công nghệ: Các nền tảng mạng xã hội phải nâng cao bộ lọc an toàn, gỡ bỏ triệt để các nội dung độc hại hướng đến trẻ em. Cộng đồng cần tích cực lên tiếng tẩy chay, báo cáo (report) các hành vi lệch chuẩn, bạo lực mạng.

Cơ quan quản lý Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng không gian mạng để lừa đảo, xâm hại hoặc xúc phạm danh dự của trẻ em và nhóm yếu thế.

Các kênh hỗ trợ khẩn cấp tại Việt Nam

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ có hành vi bạo lực, xâm hại, lừa đảo nhắm vào trẻ em và nhóm yếu thế, hãy liên hệ ngay lập tức với các đường dây nóng sau:

Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em: 111.

Đường dây nóng Cục An toàn thông tin: 156 hoặc 5656 (Phản ánh tin nhắn rác, cuộc gọi lừa đảo).

Cơ quan Công an gần nhất: 113.