Giải đáp pháp luật: Nuôi, tặng động vật quý hiếm không rõ nguồn gốc có bị xử lý hình sự?

1. Danh mục động vật quý, hiếm và quy định về nuôi, mua bán, cấp phép

Danh mục động vật quý, hiếm; động vật quý, hiếm được phép nuôi và mua bán; cũng như việc xin cấp phép được quy định cụ thể tại các văn bản quy phạm pháp luật:

• Công ước quốc tế về buôn bán các loại động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES);
• Nghị định số 160/2013/NĐ-CP và Nghị định số 64/2019/NĐ-CP của Chính phủ về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;
• Nghị định số 06/2019/NĐ-CP và Nghị định số 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi Công ước Cites;
• Các văn bản pháp luật có liên quan.

Theo đó, các loài động vật được phân chia thành các nhóm chính:

• Nhóm I: Loài nghiêm cấm khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ (Nhóm IA: thực vật, Nhóm IB: động vật rừng).
• Nhóm II: Loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại (Nhóm IIA: thực vật, Nhóm IIB: động vật rừng).

Đối với các loài thuộc nhóm IB, IIB hoặc Phụ lục CITES, việc khai thác, nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng, mua bán, tặng cho... phải đảm bảo có nguồn gốc hợp pháp, đáp ứng các tiêu chuẩn về chuồng trại, môi trường, thú y và có đầy đủ giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định.

2. Trách nhiệm hình sự khi nuôi, tặng động vật quý hiếm trái pháp luật

Việc tặng, cho hoặc nuôi nhốt động vật hoang dã trái pháp luật có thể bị xử lý hình sự nếu thuộc trường hợp vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm.

Bất kỳ cá nhân nào có hành vi săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đều có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm" theo Điều 244 Bộ luật Hình sự với các khung hình phạt nghiêm khắc tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và số lượng cá thể, tang vật.

Qua đây, cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không tự ý săn bắt, mua bán, tiếp nhận tặng cho hoặc nuôi nhốt các loài động vật hoang dã, quý hiếm khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép hợp pháp.