Súng nén hơi, súng cồn tự chế: Ranh giới mong manh giữa đam mê và án tù

Tòa án nhân dân tỉnh Lai Châu vừa qua đã xét xử và tuyên phạt tù giam đối với 3 bị cáo: Lò Văn Dưỡng (9 tháng tù), Sùng A Chá và Lý Văn Hiệp (mỗi người 1 năm tù).

Điểm chung của cả ba là đều là nông dân, trú tại các xã vùng cao (Mường Tè, Bum Tở, Bum Nưa). Xuất phát từ nhu cầu thực tế như săn bắn cải thiện bữa ăn hay bảo vệ nương rẫy, họ đã lên Facebook, YouTube tìm hiểu và đặt mua các linh kiện súng nén hơi (PCP), bơm cao áp. Hàng được giao qua đường bưu điện (ship COD) và chỉ cần lắp ráp theo hướng dẫn trên mạng, họ đã có trong tay những vũ khí có tính sát thương cao.

Nhiều người dân vẫn lầm tưởng súng hơi (PCP), súng cồn chỉ là "súng săn" hoặc "đồ chơi nguy hiểm", nếu bị bắt chỉ bị phạt hành chính và tịch thu. Đây là một hiểu lầm tai hại.

Theo Điều 306 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về tội "Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự", khái niệm "vũ khí quân dụng" không chỉ giới hạn ở súng đạn của quân đội (như AK, K54).

Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ quy định rõ nhóm "Vũ khí có tính năng, tác dụng tương tự vũ khí quân dụng". Đây là điểm mấu chốt.

- Các loại súng PCP, súng tự chế hiện nay được lắp ráp với linh kiện trôi nổi nhưng có áp lực nén cực lớn, độ chính xác cao và khả năng gây sát thương chết người không thua kém súng quân dụng.

- Khi bị bắt giữ, cơ quan chức năng sẽ tiến hành giám định. Nếu kết quả giám định kết luận khẩu súng đó có khả năng gây chết người, phá hủy kết cấu vật chất tương tự vũ khí quân dụng, thì hành vi tàng trữ, sử dụng sẽ bị xử lý hình sự theo Điều 306 ngay lập tức, bất kể mục đích sử dụng là gì.

Người chơi súng tự chế thường đánh cược số phận mình trên một ranh giới pháp lý rất mỏng manh.

1. Xử phạt vi phạm hành chính (Khi nào?): Nếu khẩu súng bị bắt giữ được giám định là "Súng săn" (súng kíp, súng hơi thông thường có tính sát thương thấp hơn) và người vi phạm chưa có tiền án, tiền sự.

- Mức phạt: Từ 10.000.000đ - 20.000.000đ (theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP).

2. Xử lý hình sự (Khi nào?): Người vi phạm sẽ đối mặt với án tù trong 2 trường hợp chính:

- Trường hợp 1: Đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm hoặc đã có án tích về tội này.

- Trường hợp 2 (Phổ biến với súng PCP): Khẩu súng có tính năng, tác dụng tương tự vũ khí quân dụng (như đã phân tích ở trên). Khi đó, không cần nhân thân xấu, không cần cảnh cáo lần đầu, người vi phạm sẽ bị khởi tố hình sự ngay. Khung hình phạt cơ bản: 1 năm đến 7 năm tù.

Đặc biệt lưu ý: Luật pháp xử lý dựa trên tính nguy hiểm của vũ khí, không phân biệt mục đích sử dụng (bắn chim, trưng bày, hay phòng thân đều bị xử lý như nhau).