Cảnh giác khi lạm dụng AI

Trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội hiện nay được tích hợp rất nhiều loại hình trí tuệ nhân tạo khác nhau. Đa phần người dùng đã quen với các ứng dụng, trí tuệ nhân tạo phổ biến như: Gemini, ChatGPT, DeepSeek… là các “chat bot” mang tính tra cứu, tích hợp thông tin và giải quyết một số vấn đề đơn giản. Đối với các lĩnh vực chuyên ngành như thiết kế, đồ họa, lập trình lại có các công cụ trí tuệ nhân tạo được thiết kế dành riêng cho từng mục đích sử dụng.

Tại Việt Nam chúng ta cũng đã tiếp cận với chuyển đổi số, trợ lý ảo và các ứng dụng phổ biến kể trên với các mục đích khác nhau nhưng đa số là phục vụ nhu cầu giải trí và tìm hiểu thông tin. Trên thực tế trí tuệ nhân tạo đã và đang góp mặt tới rất nhiều lĩnh vực trong cuộc sống và tạo ra nhiều giá trị to lớn cho con người với một số lĩnh vực điển hình như: Phân tích dữ liệu khoa học, nghiên cứu, dự đoán và mô phòng trong khoa học nghiên cứu; chẩn đoán bệnh qua hình ảnh, chăm sóc sức khỏe và điều trị y tế; tự động hóa chấm điểm, đánh giá, giảng dạy và cung cấp giải pháp học tập cá nhân hóa; tự động hóa, quản lý hàng hóa, sản xuất và dự báo nhu cầu hàng hóa trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp…

Những mặt tích cực mà trí tuệ nhân tạo mang lại cho con người nhờ xử lý nhanh tiết kiệm được thời gian và công sức lao động, rút ngắn được khoảng cách về vị trí địa lý, trình độ học vấn nhưng mặt tiêu cực của trí tuệ nhân tạo thì chúng ta chưa thực sự nhận ra do việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn ít nên chưa bộc lộ ngoài cuộc sống. Tại các quốc gia phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn đã phát sinh các vấn đề về trí tuệ nhân tạo như: Tăng nguy cơ thất nghiệp;  con người phụ thuộc vào AI mất đi tính sáng tạo, linh hoạt; nguy cơ bị tấn công mạng và xâm phạm quyền riêng tư; xâm phạm bản quyền; gian lận trong thi cử, tuyển dụng…

Ở nước ta gần đây cũng đã bắt đầu bộc lộ một số vấn đề do lạm dụng trí tuệ nhân tạo gây nên như trường hợp dùng trí tuệ nhân tạo viết báo cáo tại tỉnh Cao Bằng với nhiều lỗi văn từ phát sinh do thiếu kiểm duyệt. Các nguy cơ lộ lọt dữ liệu người dùng với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo chưa rõ nguồn gốc; sử dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận trong thi cử cũng đã manh nha xuất hiện.

Nhìn chung, trí tuệ nhân tạo là xu thế của tương lai không thể đảo ngược, đối với các các AI như ChatGPT, Deepsheek là các chat bot hay các ứng dụng khác tìm kiếm dựa trên các dữ liệu có sẵn trên mạng Internet, mạng xã hội với nhiều dữ liệu chưa chính xác, chưa có độ xác thực nên khi sử dụng chỉ mang tính chất tham khảo do các ứng dụng này mang tính chất thu thập và tìm kiếm để đưa ra kết quả tổng hợp không phân loại theo các nguồn hay độ chính xác, xác thực của thông tin thu thập được. 

Ngoài ra các ứng dụng AI hiện nay chưa thực sự phù hợp với điều kiện của Việt Nam về cả thiết kế lẫn kỹ thuật, do đó người dùng chưa thể hoàn toàn tin theo các công nghệ này khi đưa vào đời sống, công việc, khi sử dụng AI chỉ mang tính chất tham khảo và người dùng nên rèn luyện thói quen kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn để bảo đảm tính xác thực để tránh các hệ lụy do AI mang lại.