Quy định mới về lĩnh vực cư trú, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân

Câu hỏi: Kính thưa đồng chí Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, xin đồng chí cho biết một số điểm mới cơ bản của Luật Cư trú (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15 sửa đối, bỏ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự) và Thông tư số 116/2026/TT-BCA ngày 29/06/2026 của Bộ trưởng Bộ Công an Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú? 

Đại tá Ngô Như Cường: Về một số điểm mới cơ bản của Luật Cư trú, gồm:   

Thứ nhất, sửa đổi quy định về cư trú và cơ quan đăng ký cư trú để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ hai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký cư trú đối với trẻ em dưới 06 tuổi, đơn giản hóa điều kiện và hồ sơ đăng ký cư trú.

Thứ ba, đẩy mạnh việc tự động cập nhật, điều chỉnh thông tin cư trú từ các cơ sở dữ liệu.

Thứ tư, bổ sung trách nhiệm thông báo lưu trú trên phương tiện.

Thứ năm, sửa đổi các trường hợp xóa đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú để thống nhất với pháp luật về quốc tịch.

Về một số điểm mới cơ bản của Thông tư số 116/2026/TT-BCA, gồm:

Một là, thống nhất hình thức tiếp nhận hồ sơ đăng ký cư trú: Khi nộp hồ sơ trực tiếp, công dân chỉ cung cấp các thông tin cơ bản và thông tin về điều kiện đăng ký cư trú; cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu liên quan để tạo lập hồ sơ. Mỗi hồ sơ được cấp một mã số để công dân theo dõi, tra cứu tiến độ giải quyết.

Hai là, không yêu cầu công dân nộp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu hoặc VNeID: Trường hợp thông tin, giấy tờ chứng minh điều kiện đăng ký cư trú đã được kết nối, chia sẻ, khai thác từ cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hoặc VNeID thì cơ quan đăng ký cư trú không được yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình lại.

Ba là, đa dạng hóa hình thức thông báo kết quả giải quyết thủ tục cư trú. Quy định rõ việc ủy quyền thực hiện thủ tục về cư trú.

Bốn là, bổ sung việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về cư trú: Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức thông qua nhiều hình thức như: trực tiếp, điện thoại, đường dây nóng, hòm thư góp ý, hộp thư điện tử, cổng thông tin điện tử, VNeID và phương tiện thông tin đại chúng.

Năm là, quy định cụ thể việc xác định quan hệ với chủ hộ và giải quyết một số trường hợp đăng ký cư trú; tự động điều chỉnh địa chỉ cư trú khi có thay đổi địa giới hành chính; trách nhiệm trong đăng ký và xóa đăng ký tạm trú; hình thức thông báo lưu trú và khai báo tạm vắng; xác nhận thông tin về cư trú.

Câu hỏi: Đồng chí hãy cho biết chi tiết những quy định mới về thông báo lưu trú và mục đích của việc thay đổi này, liệu có gây phiền hà, ảnh hưởng đến người dân hay không?

Đại tá Ngô Như Cường: Quy định mới về thông báo lưu trú tập trung vào việc mở rộng đối tượng, làm rõ trách nhiệm và đa dạng hóa phương thức thực hiện. Theo đó, ngoài hộ gia đình, cơ sở lưu trú, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện cũng có trách nhiệm thông báo khi có người lưu trú qua đêm trên phương tiện. Trường hợp chủ hộ hoặc thành viên hộ gia đình không có mặt thì người đến lưu trú phải tự thực hiện thông báo.

Nội dung thông báo gồm các thông tin cơ bản như họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do, thời gian và địa chỉ lưu trú. Việc thông báo phải thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến sau 23 giờ thì phải thông báo trước 08 giờ ngày hôm sau. Thời gian lưu trú không quá 30 ngày. Người dân có thể thông báo qua điện thoại, hộp thư điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, Cổng dịch vụ công quốc gia, VNeID hoặc phần mềm thông báo lưu trú. Vì vậy, người dân không bắt buộc phải trực tiếp đến cơ quan Công an.

Mục đích của quy định mới là bảo đảm thông tin nơi ở thực tế của công dân được cập nhật đầy đủ, chính xác, phục vụ quản lý cư trú, bảo đảm an ninh, trật tự, phòng chống tội phạm, cứu hộ, cứu nạn và hoạch định chính sách dân sinh. Về cơ bản, quy định này không gây phiền hà cho người dân vì thủ tục đơn giản, không thu lệ phí, có nhiều hình thức thực hiện và chủ yếu khai thác thông tin điện tử qua VNeID.

Câu hỏi: Đồng chí hãy cho biết, việc sử dụng dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ cư trú được triển khai như thế nào và tạo được những thuận lợi gì cho người dân? 

Đại tá Ngô Như Cường: Việc sử dụng dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ cư trú được triển khai theo nguyên tắc: thông tin, giấy tờ nào đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin có liên quan hoặc đã được tích hợp trên VNeID thì cơ quan đăng ký cư trú phải chủ động khai thác, không yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình lại.

Khi công dân nộp hồ sơ trực tiếp, cán bộ tiếp nhận tra cứu thông tin từ các cơ sở dữ liệu để tạo lập hồ sơ điện tử. Khi thực hiện trực tuyến, công dân kê khai theo biểu mẫu điện tử, các thông tin đã có được tự động đối chiếu, tái sử dụng. Trường hợp chưa khai thác được dữ liệu, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm kiểm tra, xác minh; công dân chỉ xuất trình giấy tờ gốc để đối chiếu khi thực sự cần thiết. Đối với các thay đổi về hộ tịch hoặc địa chỉ do điều chỉnh địa giới hành chính, cơ quan có thẩm quyền thực hiện cập nhật, đồng bộ dữ liệu, công dân không phải làm thủ tục điều chỉnh lại thông tin cư trú.

Việc triển khai này giúp giảm thành phần hồ sơ, hạn chế giấy tờ bản sao, giảm thời gian đi lại và chi phí cho người dân; khắc phục tình trạng phải kê khai nhiều lần những thông tin cơ quan nhà nước đã có. Đồng thời, hồ sơ được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn, người dân có thể theo dõi tiến độ bằng mã hồ sơ và nhận kết quả qua văn bản điện tử, tin nhắn hoặc VNeID. Qua đó, vừa nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, vừa bảo đảm thông tin cư trú được cập nhật thống nhất, chính xác và kịp thời.