CẢNH BÁO: NẠN BUÔN BÁN DƯỢC LIỆU KHÔNG RÕ NGUỒN GỐC VÀ QUẢNG CÁO SAI SỰ THẬT

Hiện nay, tình trạng buôn bán dược liệu, thuốc cổ truyền không rõ nguồn gốc cùng với quảng cáo sai công dụng đang diễn ra ngày càng phức tạp trên địa bàn tỉnh Lai Châu nói riêng và trên cả nước nói chung. Điều đáng lo ngại là các đối tượng đã triệt để lợi dụng tâm lý người dân mong muốn nhanh chóng khỏi bệnh, đồng thời tận dụng sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Trên phạm vi toàn quốc, thực trạng đang ở mức báo động khi hơn 80% lượng dược liệu đang lưu hành tại Việt Nam là nhập khẩu từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc, và tỷ lệ dược liệu có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng là rất thấp. Nhiều loại dược liệu giả, kém chất lượng đã được các đối tượng "lách luật" đưa vào thị trường dưới dạng nhập khẩu nông sản hoặc nhập lậu qua biên giới, khiến cho công tác kiểm soát gặp vô vàn khó khăn. Cục Quản lý Y dược cổ truyền thuộc Bộ Y tế đã phát hiện nhiều tồn tại trong lĩnh vực này, đặc biệt là tình trạng quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Các đối tượng buôn bán dược liệu bất hợp pháp ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi. Chúng triệt để lợi dụng Facebook, Zalo, TikTok và các nền tảng mạng xã hội khác để đăng tải quảng cáo thổi phồng công dụng của dược liệu, thuốc cổ truyền. Những lời cam kết như "khỏi hoàn toàn bệnh" cho các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, xương khớp - vốn là những bệnh chưa có thuốc điều trị dứt điểm - được tung ra hòng đánh lừa người bệnh. Thực tế đã ghi nhận nhiều bệnh nhân nhập viện cấp cứu do tự ý bỏ thuốc điều trị của bác sĩ để dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng được quảng cáo trên mạng. Có bệnh nhân mua thuốc với giá gần 3 triệu đồng cho một liệu trình với lời cam kết "khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường" nhưng khi sử dụng, bệnh không thuyên giảm mà còn phù nề, khó thở, suy hô hấp phải cấp cứu.

Không chỉ dừng lại ở quảng cáo sai sự thật, vì lợi nhuận, nhiều đối tượng còn làm giả dược liệu bằng bã dược liệu đã chiết kiệt hoạt chất, độn thêm đường, xi măng và các chất vô cơ nguy hiểm. Đáng báo động hơn, các thuốc tân dược như paracetamol, kháng viêm corticoid cũng được trộn lẫn tinh vi vào dược liệu để tạo cảm giác hiệu quả nhanh chóng, "đánh lừa" người dùng. Dược liệu không rõ nguồn gốc còn có thể bị nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen và hóa chất bảo vệ thực vật, gây ngộ độc cấp tính hoặc tích lũy dần gây biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở, phòng chẩn trị y học cổ truyền hoạt động không phép hoặc vượt phạm vi chuyên môn, quảng cáo thuốc khi chưa được cấp phép, trong khi các lương y, người có bài thuốc gia truyền cũng bị rà soát về việc hành nghề và quảng cáo sai quy định. 

Hậu quả của những hành vi này là vô cùng khôn lường. Tác dụng không mong muốn từ dược liệu kém chất lượng, nhiễm độc là rất nghiêm trọng, đặc biệt với trẻ em, người già và người mắc bệnh nền. Tổn thương gan, thận là hai tác dụng phụ được báo cáo nhiều nhất khi sử dụng dược liệu không rõ nguồn gốc. Nhiều trường hợp ngộ độc kim loại nặng đã được ghi nhận sau khi sử dụng dược liệu kể cả ở người lớn và trẻ em. Dược liệu còn có thể tương tác với các thuốc tây đang điều trị, làm giảm tác dụng hoặc khuếch đại tác dụng không mong muốn. Ví dụ, bạch quả làm tăng nồng độ thuốc giảm đau kháng viêm; đan sâm, gừng, cam thảo làm tăng thời gian chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông. Hệ lụy "tiền mất, tật mang" là điều khó tránh khỏi, khi người bệnh vừa mất tiền mua thuốc giả, kém chất lượng, vừa bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng cách, bệnh diễn biến nặng hơn, phải nhập viện cấp cứu với chi phí điều trị cao hơn nhiều.

 Trước tình hình đó, trên phạm vi toàn quốc, thực hiện các Công điện và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Cục Quản lý Y dược cổ truyền đã yêu cầu Sở Y tế các tỉnh tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm. Cụ thể, các cơ sở sản xuất, buôn bán dược liệu, thuốc cổ truyền được kiểm tra về chất lượng, nguồn gốc; hoạt động hành nghề của các lương y, người có bài thuốc gia truyền được rà soát; các hành vi quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội bị xử lý nghiêm. Đồng thời, dự thảo Luật Dược (sửa đổi) cũng đề xuất cấm bán thuốc qua mạng xã hội nhằm ngăn chặn thuốc giả, kém chất lượng và chấn chỉnh tình trạng quảng cáo tràn lan, bát nháo. Tại Lai Châu, Cục Quản lý thị trường tỉnh đã tăng cường tuần tra, kiểm soát, kết hợp tuyên truyền vận động người dân, doanh nghiệp chấp hành pháp luật. Lực lượng chức năng cũng phối hợp với các cơ quan truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền; thiết lập đường dây nóng để người dân phát giác hành vi vi phạm.

Mỗi người dân cần nêu cao tinh thần cảnh giác, tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc mà chỉ sử dụng dược liệu, thuốc cổ truyền có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan chức năng cấp phép. Không tin vào những quảng cáo trên mạng xã hội với các lời cam kết "khỏi bệnh nhanh", "hiệu quả thần kỳ" - đó thường là chiêu trò lừa đảo. Cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ, bởi các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, xương khớp cần điều trị bài bản, đúng khoa học. Khi có vấn đề sức khỏe, hãy đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn, tuyệt đối không tự chẩn đoán, tự kê đơn dựa trên thông tin internet không được kiểm chứng. Đặc biệt, mỗi người cần là một tuyên truyền viên tích cực, thông báo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh dược liệu không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo sai sự thật. Hãy bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình bằng cách tỉnh táo trước những lời quảng cáo trên mạng, bởi một phút cả tin có thể phải trả giá bằng sức khỏe và tính mạng.