Kỳ 1: Nhận diện âm mưu “xâm lăng văn hoá”

Xâm lăng văn hóa thực chất là quá trình các nước phát triển âm thầm truyền bá ngôn ngữ, thói quen, lối sống, tư tưởng chính trị, kinh tế… làm thay đổi giá trị ở các nước đang phát triển thông qua các hoạt động xã hội như giao lưu, hợp tác, kinh tế... Từ đó, làm phai mờ các giá trị văn hóa của các quốc gia, dân tộc bị xâm lăng, làm xa rời các giá trị cốt lõi của cộng đồng, quên đi nguồn cội tiến tới xoá bỏ các giá trị này thay thế bằng các giá trị khác theo hướng có lợi cho chủ thể tiến hành. Đây là chiến lược của nhiều nước lớn nhằm cụ thể tham vọng gây ảnh hưởng, bành trướng, bá chủ, dẫn dắt thế giới, thể hiện quyền lực mềm của cường quốc, được tiến hành có chiến lược bài bản, đầu tư lớn cả về vật chất và tinh thần. Đặc biệt, khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển thì “xâm lăng văn hóa” càng trở lên khó kiểm soát và gây ra nhiều nguy cơ làm biến dạng nhiều giá trị vốn có.

Xâm lăng văn hoá theo góc nhìn của lịch sử thế giới

Theo góc nhìn từ lịch sử thế giới cho thấy, các cường quốc mỗi thời đại khi xâm lược quốc gia, dân tộc khác việc sử dụng sức mạnh quân sự, xâm chiếm lãnh thổ chỉ là bước khởi đầu, cuộc xâm lược chỉ hoàn tất khi đạt được mục đích về chính trị, lan tỏa những giá trị văn hóa thành thay thế hoàn toàn văn hóa bản địa. Những quốc gia, dân tộc bị xâm lăng về văn hóa dần mất đi giá trị, bản sắc của mình, bị phụ thuộc, bị nô dịch về văn hóa, mất đi cốt cách bản chất của mình nên không còn là chính mình nữa. Khi văn hóa bị phụ thuộc thì quốc gia, dân tộc đó dễ dàng bị thôn tính về lãnh thổ, kinh tế, chính trị.

Ngược lại, một quốc gia, dân tộc dù bị xâm chiếm, đô hộ về lãnh thổ, phụ thuộc về chính trị mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa của mình thì vẫn giữ được hồn cốt, vẫn còn cơ sở bền vững để tồn tại, khôi phục và phát triển. 

Những thủ đoạn “xâm lăng văn hoá” đã diễn ra

Lịch sử dân tộc Việt Nam còn khắc ghi 1000 năm Bắc thuộc, các thế lực phong kiến phương Bắc luôn tìm mọi phương thức, thủ đoạn để nhân dân ta chấp nhận ngôn ngữ, chữ viết, phong tục, tập quán của họ, thậm chí các triều đại sau này còn tàn bạo thực hiện các chính sách quân sự, đốt phá, chiếm đoạt các tài liệu, hiện vật văn hoá của ta, thực hiện nhiều biện pháp đồng hoá cưỡng bức nhưng không khuất phục được dân tộc ta.

Trong lịch sử cận đại và hiện đại, khi đế quốc thực dân xâm lược, đô hộ nước ta chúng thực hiện chính sách ngu dân, hạn chế mở trường học chữ Hán, Nôm, mở các trường học tiếng Pháp và dạy văn hóa Pháp, khuyến khích Nhân dân sử dụng rượu và thuốc phiện để cả dân tộc u mê, ngu dốt, lãng quên các giá trị văn hóa để dễ bề cai trị. Tuy nhiên với lòng yêu nước, nguồn cội văn hoá vững chắc và các giá trị được hun đúc, kết tinh qua thời gian và thử thách của lịch sử. Những giá trị văn hóa được gìn giữ, lưu truyền giúp người Việt Nam giữ được bản sắc, cố kết cộng đồng, đoàn kết, giữ vững cốt cách của mình. Những giá trị văn hóa đó tiếp tục lưu truyền trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sợi dây kết nối, động lực mạnh mẽ để nhân dân ta vượt qua những khó khăn trở ngại, đoàn kết đứng lên đấu tranh giải phóng, giành lại độc lập, tự do.

Xăm lăng văn hoá trong thời kỳ hiện đại hoá, hội nhập quốc tế

Đến hiện tại, trong thời kỳ hòa bình, hội nhập hoạt động xâm lăng văn hóa tiếp tục được thực hiện và đẩy mạnh thông qua truyền thông, Internet, mạng xã hội và các sản phẩm điện ảnh, âm nhạc, sách, báo… với việc tuyên truyền, tán phát các sản phẩm văn hóa thể hiện chuẩn mực văn hóa, đạo đức, quan điểm, lối sống phương Tây; cổ xúy cho chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng để triệt tiêu tận gốc những giá trị cốt lõi, nền tảng của dân tộc, làm lệch chuẩn hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực đạo đức, nhân cách con người Việt Nam. 

Đồng thời các loại đối tượng cũng song sóng tiến hành lan truyền với lợi dụng truyền thông, báo chí, người nổi tiếng, các đối tượng chống đối trong và ngoài nước tán phát các sản phẩm văn hóa xuyên tạc thành tựu đổi mới của đất nước, cho rằng Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã lỗi thời, Việt Nam nên thay đổi Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh bằng hệ tư tưởng dân chủ tư sản cho “phù hợp với xu thế phát triển”. Áp đặt các giá trị văn hóa và lối sống phương Tây lên các giá trị và chuẩn mực của dân tộc ta, phá hoại bản sắc văn hóa của dân tộc, phá hoại nền tảng tư tưởng xã hội vốn có của đất nước ta. Từ sự chuyển biến về văn hóa dần lan sang lĩnh vực chính trị, hình thành ý thức chống đối về chính trị, chống lại sự lãnh đạo của Đảng, chống phá chế độ và con đường đi lên xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Đối tượng hướng đến của hoạt động “xâm lăng văn hoá”

Hoạt động phá hoại về văn hoá hiện nay đang tập trung hướng đến các tầng lớp học sinh, sinh viên, các cán bộ, đảng viên đang công tác trong hệ thống chính trị và các văn nghệ sĩ trẻ, tác giả trẻ, nhà báo trẻ của nước ta thông qua Internet, mạng xã hội và các sản phẩm văn hoá như điện ảnh, sách, báo... Đây là những tầng lớp người trẻ, những người chủ tương lai của đất nước và chịu nhiều ảnh hưởng bởi truyền thông, mạng xã hội nên khi tác động được những người này sẽ có nhiều điều kiện để thực hiện các họt động diễn biến khác phức tạp hơn trong tương lai.

Nhìn chung, chủ thể tác động của hoạt động xâm lăng văn hóa là các thế lực thù địch, đối tượng phản cách mạng và một số quốc gia lớn với chủ nghĩa bành trường, cường quyền cũng như có lợi ích liên quan đến địa chính trị của Việt Nam thông qua tay sai là các cơ quan truyền thông, đối tượng phản động, cơ hội chính trị để chống phá với mục đích làm chuyển hóa thể chế, thay đổi về chính trị cũng như chống lại sự lãnh đạo của Đảng, chống phá chế độ và con đường đi lên xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Do đó mỗi người dân, mỗi cơ quan đơn vị cần chủ động nắm bắt âm mưu và chủ động nhận diện phương thức, thủ đoạn của các loại đối tượng từ đó chủ động phòng ngừa và đấu tranh trong điều kiện tình hình tư tưởng, thông tin, truyền thông diễn biến nhanh như hiện nay.