Rác mạng và các xu hướng độc hại (Bài 2: Các “thần tượng” mạng và hệ lụy để lại)

Thời gian qua, một số cá nhân sáng tạo nội dung trên các nền tảng mạng xã hội (YouTube, Facebook, TikTok…) nhằm mục đích câu view, câulike, tìm kiếm sự nổi tiếng đã không từ các thủ đoạn, “chiêu trò” phản cảm, thậm chí vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến một bộ phận giới trẻ. Điển hình như trường hợp Ngô Bá Khá (“Khá Bảnh”) từng trở thành “thần tượng” của nhiều thanh thiếu niên trước khi bị bắt vì hành vi đánh bạc và tổ chức đánh bạc. Sau khi đối tượng này và một số trường hợp ăn theo bị xử lý, các đối tượng khác lại chuyển sang các trào lưu “bẩn”, phản cảm như: Mê tín dị đoan, khoe bộ phận nhạy cảm, xúc phạm người nghèo… gây tranh cãi lớn trong văn hóa ứng xử trên không gian mạng của giới trẻ.

Trong vài năm gần đây, mặc dù các hành vi trào lưu độc hại có xu hướng giảm, song xuất hiện tình trạng các đối tượng phản ánh đời sống, xã hội một cách dung tục; thể hiện lối sống lệch lạc thông qua các video ăn uống phản cảm, sử dụng ngôn từ tục tĩu nhằm thu hút lượng lớn người xem để nổi tiếng, nhận quảng cáo từ nhãn hàng hoặc bán sản phẩm tự sản xuất. Nhiều cá nhân nổi tiếng trên mạng xã hội đã bị cơ quan điều tra khởi tố, xử lý hình sự về các tội danh như lừa dối khách hàng, trốn thuế, vi phạm quy định về kế toán, gây rối trật tự công cộng… Điều này đã phơi bày bản chất thực dụng và mục đích trục lợi đằng sau sự hào nhoáng giả tạo của các “thần tượng mạng”.

Tuy nhiên, vấn đề đáng quan ngại không chỉ dừng lại ở việc các đối tượng bị xử lý trước pháp luật, mà là hệ lụy lâu dài về tư tưởng, tâm lý đối với người theo dõi. Các nội dung dung tục, hành vi thiếu chuẩn mực và cách hành xử vô văn hóa lan truyền trên mạng xã hội trong thời gian dài, nếu không được ngăn chặn triệt để, sẽ làm lệch lạc nhận thức của giới trẻ. Nhiều thanh thiếu niên do tâm lý nhạy cảm, dễ bị tác động, sẽ coi đó là điều bình thường và có xu hướng bắt chước, dẫn đến những hậu quả khó lường.

Trên địa bàn tỉnh Lai Châu, dù chưa xuất hiện các cá nhân trực tiếp thực hiện những hành vi vi phạm nghiêm trọng nêu trên, nhưng tình trạng chia sẻ nội dung độc hại, sử dụng ngôn từ tục tĩu vẫn còn tồn tại. Riêng trong 9 tháng năm 2026, các đơn vị chức năng Công an tỉnh (Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cùng Công an các xã, phường) đã làm việc với 35 trường hợp – đa số là thanh thiếu niên – có hành vi sử dụng mạng xã hội đăng tải, chia sẻ, bình luận thông tin chưa kiểm chứng, thông tin xấu độc. Lực lượng chức năng đã tiến hành tuyên truyền, giáo dục, yêu cầu viết cam kết không tái phạm và buộc gỡ bỏ các nội dung không phù hợp. Qua đó, góp phần kiềm chế và giảm thiểu tác hại của thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Bên cạnh đó, trên không gian mạng hiện nay vẫn tồn tại nhiều bình luận tục tĩu, kích động, phân biệt vùng miền và các nội dung độc hại âm thầm tác động đến người dùng mà chưa có công cụ kiểm duyệt, gỡ bỏ triệt để.

Để chủ động phòng ngừa tác hại từ mặt trái của mạng xã hội, rất cần sự chung tay của toàn xã hội:

• Về phía cơ quan quản lý nhà nước: Tăng cường công tác quản lý đối với các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới.
• Về phía lực lượng chức năng: Nâng cao hiệu quả công tác nắm tình hình, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
• Về phía gia đình: Cần quan tâm giáo dục kỹ năng sống, ý thức chấp hành pháp luật và thường xuyên giám sát xu hướng sử dụng mạng xã hội của con em mình để phòng ngừa những hệ lụy đáng tiếc.
• Về phía cộng đồng người dùng: Nêu cao ý thức giám sát văn hóa ứng xử, chấp hành pháp luật, tích cực lên án các hành vi, biểu hiện sai lệch; tuyệt đối không tạo ra, hưởng ứng hay lan truyền các nội dung độc hại, tiêu cực, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, văn minh.

Công an tỉnh Lai Châu khuyến cáo: Mỗi người dân khi chia sẻ, bày tỏ quan điểm và đăng tải thông tin trên không gian mạng cần nâng cao văn hóa ứng xử, chủ động kiểm chứng thông tin để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân và cộng đồng; tuyệt đối không cổ vũ, tiếp tay cho các trào lưu, xu hướng độc hại trên không gian mạng.