Mạng xã hội đã làm thay đổi cách tiếp cận thông tin, hưởng thụ văn hoá, tinh thần và giải trí cho người dân nhưng đi cùng với lợi ích mạng xã hội cũng mang lại các mặt trái, vấn đề phức tạp trong đó các biểu hiện lệch chuẩn trong văn hóa ứng xử trên mạng và thậm chí là lợi dụng mạng xã hội để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật cũng là vấn đề đáng chú ý.
Trước đây, khi đại dịch Covid-19 hoành hành các tin giả, tin sai sự thật trên mạng xã hội về tình hình dịch, số ca nhiễm bệnh, số lượng, danh tính người là F0, F1, F2 xuất hiện nhan nhản trên mạng xã hội đã từng gây hậu quả vô vùng to lớn, ảnh hưởng đến công tác chống dịch của chính quyền các cấp, cuộc sống của những người bị tác động bởi tin giả cũng tăng lên; sau đó công tác phát hiện, xử lý các trường hợp đăng tải tin giả, tin sai sự thật được tăng cường thực hiện trên cả nước, khi ấy trên địa bàn tỉnh Lai Châu cũng đã có một số trường hợp bị xử lý nhưng chỉ mang tính cá biệt. Từ đó mọi người mới bắt đầu ý thức được tác hại của tin giả, tin sai sự thật nhưng đấy mới là ở góc độ khách quan do tình hình dịch và sự hiếu kỳ của người dân tác động đến.
Kể từ năm 2021 đến nay, số cá nhân bị xử lý về các hành vi sử dụng mạng xã hội để xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, thông tin giả - tin sai sự thật và lợi dụng quyền tự do, dân chủ để xâm phạm lợi ích tổ chức, cá nhân có chiều hướng tăng lên rõ rệt không chỉ do số người được tiếp cận mạng xã hội tăng lên, nội dung đăng tải tăng lên và thị hiếu của người dân có sự thay đổi sang chú ý các nội dung mang tính “giật gân” mà còn đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến tính thu hút người theo dõi có chủ đích của các nền tảng mạng xã hội để tăng lợi nhuận, bất chấp đó là nội dung độc hại, chưa kể đến hoạt động phá hoại tư tưởng cố ý sử dụng các công cụ để lan truyền tin giả, tin sai sự thật để chống phá Đảng, Nhà nước ta. Đây là góc độ chủ quan đang tác động đến các hành vi lệch chuẩn của một bộ phận giới trẻ bị xử lý trong thời gian gần đây, trong các hành vi bị xử lý thì hành vi phản ánh hoạt động của các lực lượng chức năng, bình luận xuyên tạc, sai sự thật, xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác là những hành vi bị xử lý nhiều nhất.
Về đối tượng vi phạm có chiều hướng trẻ hóa và nhận thức về pháp luật còn hạn chế, cho rằng cá nhân mình có quyền tự do bộc lộ quan điểm cá nhân mà không phải chịu bất kỳ sự ràng buộc nào cũng như coi các nội dung được theo dõi, phản ánh trên mạng xã hội mặc định là đúng mà không ý thức được nhiều nội dung được tạo ra trên mạng xã hội là nội dung giả, sai sự thật được cố ý tạo ra với nhiều ý đồ khác nhau qua đó đã bị xử lý hành chính, thậm chí xử lý hình sự. Những vấn đề này đã cho thấy tác động mặt trái của mạng xã hội đến đời sống không chỉ nằm trên lý thuyết mà đã xuất hiện trên thực tế.
Đấy mới là những ví dụ về việc các cá nhân, các đối tượng bị phát hiện, xử lý; còn hàng ngày, hàng giờ trên mạng vẫn xuất hiện các nội dung, các bình luận tục tĩu, kích động, phân biệt, các nội dung độc hại khác vẫn đang xuất hiện đã và đang gây ra nhiều hậu quả khác nhau mà chúng ta không thể biết được. Do đó đề chủ động phòng ngừa tác hại mặt trái của mạng xã hội cần đến sự chung tay của rất nhiều phía từ cơ quan nhà nước, xã hội đến vai trò của các gia đình trong quản lý, giám sát xu hướng sử dụng mạng xã hôi của con em mình cũng như việc giáo dục nâng cao ý thức cho người sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là người trẻ và đặc biệt là vai trò của cộng đồng những người sử dụng mạng xã hội trong giám sát, phản biện và lên án các hành vi, biểu hiện sai lệch để xây dựng xã hội văn minh tốt đẹp hơn
